” VSD sẵn sàng chuẩn bị các công tác liên quan đến việc chuyển đổi mô hình hoạt động “

Ngày 15/01/2020, trên số báo 255+256/2020 Tạp chí Chứng khoán Việt Nam có đăng bài phỏng vấn Tổng Giám đốc Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam – Ông Dương Văn Thanh về các công tác liên quan đến việc chuyển đổi mô hình hoạt động với tiêu đề: ” VSD SẴN SÀNG CHUẨN BỊ CÁC CÔNG TÁC LIÊN QUAN ĐẾN VIỆC CHUYỂN ĐỔI MÔ HÌNH HOẠT ĐỘNG”. Nội dung cụ thể như sau:

Theo khoản 6 Điều 135 Luật Chứng khoán 2019 vừa được Quốc hội thông qua, trong thời gian 2 năm kể từ ngày Luật có hiệu lực, Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam phải hoạt động theo Luật này. Như vậy, đến trước ngày 01/01/2023, Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam (VSD) sẽ phải chuyển đổi mô hình hoạt động và đổi tên gọi thành Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam. Nhân dịp Xuân mới 2020 – Tạp chí Chứng khoán đã phỏng vấn ông Dương Văn Thanh, Tổng Giám đốc VSD về công tác chuẩn bị và điều kiện để chuyển đổi mô hình hoạt động của VSD.
Với tư cách là thành viên Tổ Biên tập xây dựng Luật Chứng khoán (sửa đổi) của Bộ Tài chính, ông có thể cho biết khái quát quá trình chuẩn bị để xây dựng dự án Luật Chứng khoán (sửa đổi), đặc biệt là những nội dung về hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán?
Thực hiện Nghị quyết số 57/2018/QH14 của Quốc hội về Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2019 và điều chỉnh Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2018, Chính phủ đã phân công Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng dự án Luật Chứng khoán (sửa đổi). Việc xây dựng Luật Chứng khoán (sửa đổi) nhằm hoàn thiện thể chế, ổn định môi trường pháp lý bảo đảm cho sự phát triển ổn định, bền vững, an toàn của thị trường chứng khoán (TTCK), đáp ứng yêu cầu hội nhập, nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước đối với TTCK, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư; bảo đảm TTCK là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế.
Trong quá trình xây dựng Dự thảo Luật Chứng khoán (sửa đổi), Ban Soạn thảo, Tổ Biên tập của Bộ Tài chính đã tổ chức nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế; tổ chức lấy ý kiến bằng văn bản của các Bộ, ngành, cơ quan, tổ chức có liên quan; đăng tải để lấy ý kiến rộng rãi của các tổ chức, cá nhân, đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của văn bản; tổ chức nhiều cuộc hội thảo, tọa đàm, các buổi làm việc về dự thảo Luật với cơ quan, tổ chức có liên quan, cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia, nhà khoa học trong nước và quốc tế, các thành viên tham gia TTCK.
Hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán là một nội dung lớn của Luật Chứng khoán (sửa đổi), được quy định cụ thể trong Chương V (từ Điều 52 đến Điều 69), bao gồm nội dung sửa đổi, bổ sung chủ yếu sau đây:
         – Mô hình tổ chức và hoạt động, bộ máy quản lý, điều hành, Điều lệ của Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam: được quy định theo hướng mở, sửa đổi cho phù hợp với Luật Doanh nghiệp, đồng thời cũng tính đến các yếu tố đặc thù trong thành lập, tổ chức quản lý, tổ chức lại, giải thể của Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam bảo đảm cho Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam thực hiện tốt chức năng tổ chức và giám sát hoạt động giao dịch đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán.
         – Hoạt động nghiệp vụ: dự thảo Luật Chứng khoán (sửa đổi) bổ sung quy định Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam thực hiện đăng ký giao dịch bảo đảm đối với chứng khoán sử dụng làm tài sản bảo đảm trong các giao dịch bảo đảm theo yêu cầu của khách hàng. Đồng thời, dự thảo Luật đã sửa đổi, bổ sung bảo đảm bao quát hết các nguyên tắc bù trừ cho các thị trường, làm rõ vai trò của tổ chức tham gia thanh toán giao dịch chứng khoán, bổ sung quy định về hoạt động bù trừ, thanh toán chứng khoán phái sinh.
– Quỹ bù trừ: dự thảo Luật Chứng khoán (sửa đổi) đã bổ sung quy định về quỹ bù trừ nhằm hỗ trợ bảo đảm khả năng thanh toán cho các giao dịch trên TTCK phái sinh.
Cùng với các nội dung khác của Luật Chứng khoán (sửa đổi), nội dung về đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán đã đủ điều kiện để Chính phủ trình Quốc hội xem xét thông qua.
Trong chương V – Luật Chứng khoán 2019 có nội dung về thay đổi tên gọi của VSD thành Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam. Xin ông cho biết cụ thể hơn về ý nghĩa của việc thay đổi tên gọi này?
VSD được thành lập theo Quyết định số 171/2008/QĐ-TTg ngày 18/12/2008 của Thủ tướng Chính phủ. Theo đó, VSD  Tuy nhiên, tên gọi “Trung tâm” hiện nay của VSD dễ gây hiểu lầm VSD là một đơn vị hành chính, đơn vị sự nghiệp. Ngoài ra, bên cạnh chức năng lưu ký, VSD còn thực hiện các chức năng quan trọng khác là đăng ký, bù trừ, thanh toán chứng khoán nên tên gọi hiện tại không bao quát hết các hoạt động chính của VSD. Do vậy, việc đổi tên cho VSD là cần thiết, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ chính, trọng tâm của VSD là chức năng lưu ký chứng khoán và chức năng bù trừ, thanh toán chứng khoán cho TTCK Việt Nam.
Chúng tôi cũng đã tổ chức nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về vấn đề này. Theo kinh nghiệm các quốc gia trên thế giới cho thấy, tổ chức lưu ký chứng khoán của mỗi nước được gọi là “Tổ chức lưu ký chứng khoán tập trung” (tiếng Anh là Central Securities Depository, viết tắt là CSD). Khái niệm CSD thể hiện rằng tất cả chứng khoán được lưu ký tập trung, duy nhất tại đây. Nhiều nước trên thế giới dùng cụm từ Central Securities Depository hoặc Central Depository để tạo tên cho Tổ chức lưu ký chứng khoán của nước họ. Hoạt động lưu ký tập trung của mỗi nước thường được giao cho 01 tổ chức duy nhất thực hiện. Một số nước có nhiều tổ chức lưu ký chứng khoán tập trung nhưng tách riêng để lưu ký cho các loại chứng khoán khác nhau (ví dụ: Tổ chức lưu ký cổ phiếu, Tổ chức lưu ký trái phiếu…). Các nước thường không cho tổ chức nào khác được phép lưu ký chứng khoán tập trung cho cùng một loại chứng khoán đã có tổ chức lưu ký được phép thực hiện. Hiện trong số 23 quốc gia thuộc hiệp hội ACG (Hiệp hội các Tổ chức Lưu ký Chứng khoán tập trung châu Á- Thái Bình Dương) chỉ duy nhất Ấn Độ cho phép 2 tổ chức lưu ký tập trung, các nước còn lại chỉ có duy nhất một tổ chức lưu ký chứng khoán tập trung cho cùng một loại chứng khoán.
Các Tổ chức lưu ký chứng khoán tập trung của các nước thường được quy định là doanh nghiệp, thường hoạt động dưới mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên hoặc công ty cổ phần như: Công ty Lưu ký tập trung và Bù trừ Trung Quốc (CCDC), Công ty Lưu ký Chứng khoán Thái Lan (TSD) và Công ty bù trừ chứng khoán Thái Lan (TCH) là Công ty TNHH một thành viên; Tổng công ty Tín thác Lưu ký và Bù trừ Mỹ (Depository Trust and Clearing Coporation – DTCC), Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Đài Loan (TDCC),Tổ chức Lưu ký chứng khoán Nhật Bản (JASDEC),Công ty Lưu ký Quốc gia Ấn Độ (NSDL), Công ty Lưu ký tập trung Pakistan (CDC), Tổ chức Lưu ký chứng khoán tập trung Ba Lan (KDPW), Tổ chức lưu ký chứng khoán Hàn Quốc (KSD) là công ty cổ phần… Do vậy, theo tôi, việc đổi tên từ VSD thành Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam trong Luật Chứng khoán 2019 là cần thiết và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Xin ông cho biết, thời gian tới đây, VSD sẽ chuẩn bị các công tác gì để chuyển đổi mô hình hoạt động cũng như thay đổi tên gọi?
Ngày 26/11/2019, Quốc hội đã thông qua Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2021. Theo khoản 6 Điều 135 Luật Chứng khoán 2019, trong thời gian 2 năm kể từ ngày Luật có hiệu lực, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam phải hoạt động theo Luật này. Như vậy, đến trước ngày 01/01/2023, VSD sẽ phải chuyển đổi mô hình hoạt động và tên gọi thành Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam. Điều 52, Điều 53 Luật Chứng khoán 2019 đã quy định rất rõ về việc thành lập, hoạt động, cơ cấu tổ chức quản lý của Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam. Thời gian tới đây, VSD sẽ chuẩn bị đầy đủ các công tác liên quan đến việc chuyển đổi mô hình hoạt động và tên gọi Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam để báo cáo cơ quan quản lý xem xét theo đúng thẩm quyền, đảm bảo tuân thủ đúng quy định của Luật Chứng khoán, Luật Doanh nghiệp và pháp luật khác có liên quan.
Xin trân trọng cảm ơn ông!